Depresyon gibi bir rahatsızlığı çocuklarla özdeşleştirmekte zorlanırız. Bu tür şeyleri yetişkinlerin dünyasına ait olarak kabul etme eğilimimiz vardır. Ancak gerçek ne yazık ki böyle değil. Depresyon çocuklarda da teşhis edilebilen bir rahatsızlıktır ve gitgide de daha çok çocukta ve ergende bu sorunla karşılaşmaktayız. 

Çocuklarda ortaya çıkan depresyon belirtileri yetişkinlerdekinden farklılık gösterir. Bu durum çocuklarda depresyonu tanımayı güçleştirebilir. Çocukluklarında depresyon geçiren kişilerin, hele de tedavi görmemişlerse, ileriki yıllarda bu rahatsızlığa tekrar yakalanmaları riski daha büyüktür. 

Depresyon belirtileri çocuktan çocuğa da farklılık gösterebilir. Kimi çocuk aşırı derecede içine kapanırken, kimisi birden saldırganlaşmaya, sizi şaşırtacak derecede öfke dolu davranışlar sergilemeye başlar. Vurma, kırma, öfke nöbetleri, küfürlü konuşma, suratınız kapı çarpma gibi kendisi için tipik olmayan davranışlar sergileyebilir. 

Çoğunlukla okul başarısı gitgide düşmeye başlar, derslerini umursamaz olur. Bazen arkadaşlarıyla gülüp oynadığına şahit olursunuz, ancak bu mutlu ve heyecanlı hali uzun sürmez. Çoğunlukla somurtmakta ve mutsuz gözükmektedir. Eskiden onu heyecanlandıran şeylerin büyük bir kısmı artık çekici gelmemektedir, isteğini yitirmiştir. 

Bazen bazı saplantılı düşüncelerini fark edebilirsiniz: mesela sürekli hasta olup olmadığınızı sormaya başlayabilir. Kendisinden memnun olmadığına dair şeyler söylediğini ve ima ettiğini fark edebilirsiniz. Örneğin, doğum gününde kimleri çağıralım diye sorduğunuzda "Benim doğum günüme kim gelmek ister ki..." diyebilir. "Beni doğurduğuna pişman mısın?" gibi sorularla sizi şaşırtabilir.

Bir diğer önemli etken, sizin ve eşinizin ailesinde depresyon vakalarının yaşanmış olup olmadığıdır. Ailede depresyon var ise bu rahatsızlığın sonraki nesillerde de ortaya çıkma ihtimali biraz daha kuvvetli olabiliyor. Eskiden psikolojik rahatsızlıklarla ilgili bilgimiz, bilincimiz ve bu alanda verilen hizmetler bugünkü gibi değildi. O nedenle teşhis edilmiş bir vaka olmayabilir; ancak şöyle bir düşünün, büyüklerinizle konuşun. Acaba ailenizde depresyonun izine rastlayacak mısınız?

Bu belirtilerin birkaçını çocuğunuzda gözlüyorsanız bir uzmana danışmanızı öneririm. Nasıl ki çocuğumuzun ateşi 40 dereceye çıkınca ya da düşüp bir yeri durmadan kanayınca doktora gitmekte tereddüt etmiyorsak, çocuklarımızın sosyal, zihinsel ve duygusal yaralanmalarında da aynı duyarlılığı göstermeliyiz. 

Tekrar etmek istiyorum ki, çocukluk döneminde gözden kaçan depresyon, yetişkinlik dönemi depresyonları için önemli bir temel oluşturuyor. Bu defa kişi bir tür "katmerli depresyon" yaşıyor ve köklenmiş olan bu sorunun üstesinden gelmek daha zor olabiliyor.

Çocuklarda yaşanan depresyonun gözden kaçmasının bir diğer nedeni de "Benim çocuğumda olmaz!" inanışı. ("İnşallah benim çocuğumda olmaz" çok anlaşılır bir dilek, ancak "Benim çocuğumda olmaz" biraz despotça bir tavır!) İnkâr var olan sorunları yok etmediği gibi, bir de müdahale etmediğimiz için sorunların büyümesine, daha da ciddileşmesine neden oluyor. 

Çocuklarda ve ergenlerde ne yazık ki intihar vakalarını son yıllarda içimiz acıyarak daha sık görmeye başladık. Bu çocukların yakınındakiler genellikle ortada hiçbir sorun yokken böyle bir şeyin nasıl olduğunu anlayamıyorlar! Oysa bakmayı bilen bir göz için genellikle pek çok işaret vardır. 

Elbette her depresyona giren kişi intihar etmiyor. Bunu gözünüzü korkutmak için değil, olayın ciddiyetine dikkat çekmek için paylaşıyorum. "Arsız işte", "zamane çocuğu", "Bi tuhaflaştı bu sıralar, hey heyleri üstünde", "Şımarık şekerim bunlar, hep fazla sevgiden" gibi yaklaşımlar çocuğunuzun içinde bulunduğu durumu, hayatında olup bitenleri ve onun bunlara geliştirdiği tepkileri anlamanıza hiçbir faydada bulunmaz. 

Böyle ciddi sorunlar yaşadığınızda mutlaka bir uzmana danışmalısınız. Gerekli bilgiyi edindikten ve yardım aldıktan sonra kendinizi daha güçlü hissedeceksiniz. Bugün depresyonla mücadelede çok yol kat ettik ve daha etkin yardım olanakları mevcut.

Bu belirtilerden bazılarını görmeniz mutlaka çocuğunuzun depresyonda olduğu anlamına gelmez, ancak emin olmanızda çok büyük fayda var. Hem, yardım aramak sorunları görmezden gelmeye çalışmaktan ya da kendi kendinizi yemekten daha kolay ve çok daha avantajlıdır.